Home / स्वास्थ्य

स्वास्थ्य

टेकु अस्पतालमा उपचाररत महिलामा स्क्रब टाइफस पुष्टि के हो स्क्रब टाइफस ? कसरी बच्ने ?

२६ जेठ, काठमाडौं । टेकस्थित शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालमा उपचाररत एक व्यक्तिमा स्क्रब टाइफस भएको पुष्टि भएको छ ।

 

बाराको गढीमाई नगरपालिका-१६ बस्ने अन्दाजी ३५ वर्षकी एक महिलामा स्क्रब टाइफसको संक्रमण देखिएको शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका कन्सल्टण्ट फिजिसियन डा. अनुप बास्तोलाले बताए । उनले यो केस यस वर्षकै पहिलो भएको बताए ।

विगत ९-१० दिनदेखि ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने, जोर्नी तथा मांसपेसी दुख्ने समस्या भएपछि ती महिलालाई सुुरुमा टाइफाइडको उपचार गरिएको थियो । विभिन्न उपचार गर्दा पनि रोग निको नभएपछि उनलाई गत शुक्रवार टेकु अस्पताल ल्याइएको थियो ।

‘लक्षणका आधारमा रगत परीक्षण गर्दा उनमा स्क्रब टाइफसको देखिएको हो’, डा. बास्तोलाले भने ।

आइजीएम अलाइजा नामक रक्त परीक्षण गर्दा उनमा स्क्रब टाइफस भएको पाइएको थियो । उपचार पश्चात्त उक्त महिलाको अवस्थामा सुधार आएको र अबको एक/दुई दिनमै उनलाई डिस्चार्ज गरिने डा. बास्तोलाले बताए ।

डा. बास्तोलाका अनुसार अगष्टदेखि नोभेम्बरसम्म नेपालमा स्क्रब टाइफसका विरामी ज्यादा देखिने गर्छन् । तर यो वर्ष सिजन अगावै यसका विरामी देखा परेको उनले बताए ।

के हो स्क्रब टाइफस ?

यो रोग ‘रिकेटसिया’ नामक व्याक्टेरियाका कारण मानिसमा सर्ने गर्छ । यो रोग मुसा, छुचुन्द्रोमा पाइने ‘माइट’ भनिने किर्नाले मानिसमा सार्ने काम गर्छ । यस्ता किर्ना विशेषगरी झार, चौर, घासपात, पुराना काठहरुमा बस्छन् । व्याक्टेरिया मुसाबाट मानिसमा सरेपछि स्वस्थ मानिसहरु समेत यसबाट संक्रमित बन्छन् । यो रोग पहिला पनि थियो । तर पनि नेपालमा यसको असरबारे खासै चर्चा भएको थिएन ।

महाभूकम्पका कारण मानिसहरु सडक किनार वा खुल्ला चौरमा बस्न थालेपछि यसको संक्रमण बढी देखिन थालेको हो । नेपालमा महाभूकम्प लगत्तै देखा परेको स्क्रब टाइफसकै कारण आठ जनाले ज्यान समेत गुमाएका छन् ।

स्क्रब टाइफसका लक्षण

निरन्तर ज्वरो आउने यसको मुख्य लक्षण हो । ज्वरोसँगै टाउको दुख्ने, पसिना आउने, थकाई लाग्ने, कमजोर महसुस हुने, खोकी लाग्ने, आँखा वरिपरि दुख्ने, घाँटी वरिपरिका ग्रन्थीहरु सुन्निएर गिर्खा पर्ने लगायतका लक्षण पनि देखिन्छन् । यस्ता लक्षण देखापरेको पाँचौ दिनदेखि सातौ दिनमा घाँटी वरिपरि रातो विमिरा देखिने गर्छ, जुन क्रमशः पेट, हात, खुट्टा तथा अनुहारमा फैलिन्छ ।

यो रोगको सुरुमै उपचार नगरिए ज्यान समेत जान सक्छ । विशेषगरी सास फेर्न गार्‍हो हुने, कलेजो तथा मृगौलाले काम गर्न छोड्ने र अन्त्यमा दिमागमा समेत असर गरेर विरामीको मृत्यु हुने चिकित्सकहरु बताउँछन् ।

यस रोगको उपचार विधि ?

यदि कुनै विरामीमा माथिका कुनै पनि लक्षण देखा परेमा तुरुन्तै नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा लगेर उपचार गराइहाल्नु पर्छ । विशेषगरी रगतमा एन्टिजेनको जाँच गरेपछि यो रोग लागेको वा नलागेको पत्ता लगाउन सकिन्छ ।

यदि विरामीमा यस रोगको संक्रमण देखिएमा चिकित्सकको सल्लाह अनुसार पुरा डोजको एन्टिवायोटिक औषधि प्रयोग गरेमा यो रोग निको हुन्छ । यो रोगमा डोक्सिसिलिन र एजिथ्रोमाइसिन नामक औषधिको प्रयोग प्रभावकारी मानिने डा. बास्तोला बताउँछन् ।

कसरी बच्ने ?

खेतबारीमा काम गर्ने किसान, झाडी र घाँसमा खेल्ने बच्चाहरुमा यो रोग सर्ने सम्भावना बढी हुने भएकाले समयमै सजग रहन जरुरी हुन्छ । त्यस्तै रोग लागेको शंका लागेमा तुरुन्तै अस्पताल जानु उचित हुन्छ । त्यस्तै, यो रोग फैलाउन सक्ने, किरा, मुसा, छुचुन्द्रो वरिपरि देखिएमा किटनाशक औषधि प्रयोग गरी भगाउनु वा नष्ट गर्नु उचित मानिन्छ ।

उखुको रस खाँदा के–के छन् फाइदा ?

sugar-story_647_121715111027

काठमाडौं । आइरन र कार्बोहाइडेटको मात्रा प्रचुर मात्रामा पाइने भएकोले यसले शरीरलाई तुरुन्त शक्ति र स्फूर्ती प्रदान गर्दछ ।

उखुमा धेरै मात्रामा खनिज पदार्थ एवं अर्गानिक अम्लहरू पाइन्छ । जसले औषधिको रुपमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ ।

उखुको रस पेट, हृदय, मस्तिष्क एवं आँखका लागि एकदमै फाइएदाजनक छ । उखुको रस सँधै ताजा र छानिएको मात्र पिउनु पर्छ ।

उखुको रस रुघाखोकी लागेमा यसको प्रयोग गरेमा तुरुन्त निको हुन्छ । ग्याष्ट्रिक (ग्यासराइटिस) भएको अवस्थामा यसको रस पिएमा पेटमा हुने जलन निको हुन्छ । उखुको रस कागतीको रससँग मिलाएर खाएमा जण्डिस रोगबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ ।

दुब्लो पातलोृ व्यक्तिहरूका लागि यसको रस एकदमै फाइदाजनक छ । उखुलाई दाँतले चुसेर खानाले कमजोर दाँत बलियो हुन जान्छ । – एजेन्सीको सहयोगमा

यी अंगबिना पनि हामी सजिलै बाँच्न सक्छौं

हाम्रो शरीरमा विभिन्न भागहरु हुन्छन् । शरीरका प्रत्येक भागहरुले गर्ने काम पनि फरक फरक हुन्छ । यी मध्ये केही भागहरु यस्ता हुन्छन्, जुन शरीरबाट निकालेपछि पनि हामी सजिलै बाँच्न सक्छौ । शरीरका यस्ता १० भागहरुको बारेमा थाहा पाइराख्नुस्, जुन हाम्रो शरीरबाट निकाली सकेपछि पनि हामी बाँच्न सक्छौ ।
१ पिट्युटरी ग्ल्याण्ड-हाम्रो मस्तिष्कको तल्लो भागमा पिट्युटरी ग्ल्याण्ड रहेको हुन्छ । ब्रेन ट्युमर भयो भने पिट्युटरी ग्ल्याण्ड सहित अप्रेशन गरेर निकालिन्छ । यो बिना हामी बाँच्न सक्छौ ।

२. टन्सिल- यो मुखभित्र बंगारा नजिकै रहेको हुन्छ । यदि यसको कारण मुखमा इन्फेक्सन भयो भने टन्सिललाई शरीरबाट अलग गर्नुपर्ने हुन्छ । जसले शरीरलाई कुनै असर गर्दैन ।

३. पाठ्यघर- पाठ्यघरको क्यान्सर लागेमा यसलाई अप्रेसन गरेर फालिन्छ । पाठ्यघर विना पनि महिला सजिलै बाँचिरहेका हुन्छन् ।

४.किड्नी -हाम्रो शरीरको लागि किड्नी एकदमै महत्वपुर्ण हुन्छ । शरीरमा रहेका दुईवटा किड्नी मध्ये एउटा किड्नीले काम गर्न छोड्यो भने यसको अप्रेसन गरेर फालिन्छ । यो बिना पनि हामी सजिलै बाँच्न सक्छौ ।

५. थाइर्वाइड ग्ल्याण्ड -थाइर्वाइड ग्ल्याण्डमा ट्युमर, ओभर वा अण्डर एक्टिभ भयो भने थाइर्वाइड ग्ल्याण्ड शरीरबाट निकालिन्छ ।

६. फोक्सो -कुनै गम्भिर रोग तथा क्यान्सर लागेमा फोक्सोको अप्रेसन गरेर निकालिन्छ । यसविना पनि हामी बाँच्न सक्छौ ।

७. ओभरी –महिलाको पाठ्यघरमा हुने ओभरीमा क्यान्सर वा गम्भिर रोग लाग्यो भने अप्रेसन गरेर शरीरबाट निकालिन्छ । र पनि महिलाले सामान्य जिवन बाँचिरहेका हुन्छन् ।

८. इयरलोव्स -यो एउटा मांशपेशी हो । यसले कान हल्लाउनमा मदत गर्दछ । हाम्रो शरीरलाई यसको खासै आवश्यकता पर्दैन ।

९. एपेन्डिक्स -यो हाम्रो शरीरभित्र रहेको ठुलो आन्द्रा हो । पत्थरी तथा अल्सर जस्ता रोग लागेमा यसलाई हाम्रो शरीरबाट निकालिन्छ । यो बिना पनि हामी सामान्य रुपमा बाँच्न सक्छौ ।

०. साइनस यो हाम्रो शरिरमा खासै महत्वपुर्ण मानिदैन । साइनसलाई शरिरबाट अलग गरियो भने पनि हामी बाँच्न सक्छौ ।

 

ब्लडप्रेसरका बिरामी त्यागीदेखि अटेरीसम्मः तपाईं कुन पर्नुभो ?

High_Blood_Pressure

उच्च रक्तचापको उपचारको सिलसिलामा धेरै किसिमका बिरामी भेटिन्छन् । तिनै बिरामीका किसिमबारे यहाँ चर्चा गर्दै छु । यो लेख बिरामीको मजाक उडाउन नभई ब्लडप्रेसरबारे फरक तरिकाले जानकारी दिने उद्देश्यले लेखिएको हो ।

 

त्यागी बिरामी

उच्च रक्तचाप भएका बिरामीलाई साधारणतया नुन र चिल्लो कम खाने सल्लाह दिइन्छ । यसको मतलब नुन पूर्णरुपमा बन्द गर्नु भनेको होइन । नुन र चिल्लो शरीरलाई चाहिने भएकोले यी तत्वहरु पूर्णरुपमा बन्द नगरी केही मात्रामा दैनिक सेवन गर्नैपर्ने हुन्छ ।

आफूले दैनिक खाने वस्तुमा नुनको मात्रा धेरै हुने देखियो भने एउटा परिकारमा सामान्य नुन खाएर अन्यमा बन्दै वा कम राखेर खानुपर्छ । धेरै चिल्लो हुने खसी लगायत चारखुट्टे जनावरको मासु सकिन्छ भने बन्दै गर्ने वा कम खानु उचित हुन्छ । मासु खानैपरे छाला झिकेर कुखुराको मासु खाने, माछामा बढी जोड दिने, चिल्लो बढी हुने दूधबाट बनेका बटर, चीज, घिउ जस्ता कुरा कम खानुुपर्छ । डाक्टरको भनाइ त्यत्ति हो ।

तर, डाक्टरको सल्लाहलाई कतिपय बिरामीले निकै कडा रुपमा पालना गरेको पाइन्छ । यस्ता त्यागी बिरामी रक्तचाप बढेको देखिएमा नुन चटक्कै बन्द गरेर दूध-भात मात्र खाएर बस्ने गर्छन् । यस्ता बिरामीहरु मासु पनि चटक्कै छोड्छन् । घिउकुमारी, नीम तथा करेलाको जूस बिहान-बेलुकै पिउँछन् । तर, यी सबै कुरा त्याग्नसक्ने बिरामी धेरै कम हुन्छन् ।

बिन्दास बिरामी

ब्लडप्रेसर भएका बिरामीले औषधि सुरु गरेपछि बेलाबेलामा आफ्नो प्रेसर जाँच गराइरहनुपर्छ । यसका साथै आफूलाई कुनै किसिमको समस्या नभए पनि कम्तीमा ६ महिनामा एक पटक आफ्नो डाक्टरसँग सम्पर्क राखिरहनुपर्छ । ब्लडप्रेसर तथा यसको लागि खाइने औषधिले शरीरका विभिन्न अंगमा प्रत्यक्ष असर पारिरहेको हुनसक्छ । डाक्टरसँगको नियमित भेटघाट र त्यस क्रममा रगत तथा अन्य जाँचहरुबाट त्यस्ता नकारात्मक असर परे-नपरेको प्रष्ट थाहा हुन्छ ।

लामो समयसम्म ब्लडप्रेसरको औषधि खाने, प्रेसर जाँच गर्दा ठीकै हुने तथा अन्य नयाँ समस्या नदेखिएमा डाक्टरसँग ३,४ वर्षसम्म पनि भेट नगर्ने बिन्दास बिरामी भने प्रशस्तै भेटिन्छन् ।

स्मार्ट बिरामी

डा. मिलनप्रकाश श्रेष्ठ

जाँड, रक्सी, चुरोट खाँदा तथा ब्लडप्रेसर, सुगरको औषधि नखाई बस्दा शरीरमा के-कस्तो नकारात्मक असर पर्छ, त्यसबारे मानिस त्यति चासो दिँदैनन् । तर, ब्लडप्रेसरको औषधिका बारेमा इन्टरनेटमा सर्च गरेर यो र त्यो साइड इफेक्ट हुँदो रै’छ भनेर औषधि नखाने जिद्दी गर्ने स्मार्ट बिरामी पनि प्रशस्तै भेटिन्छन् । उनीहरु औषधि खायो भने जीवनभर खाइरहनुपर्छ भन्ने सोच राख्छन् ।

कुरा वास्तविक नै हो, ब्लडप्रेसरका औषधिहरुको पनि साइड इफेक्ट पक्कै हुन्छन् । तर, ती सबै साइड इफेक्ट औषधि खानासाथ सधैं अनि सबैलाई हुन्छन् भन्ने होइन । कसैलाई खाएको केही हप्ताभित्रै देखिन्छ भने कसैलाई खाएको २०, ३० वर्षपछि देखिन्छ । कसैलाई त साइड इफेक्ट हुँदै हुँदैन । तर, डाक्टरसँग नियमित जाँचमा बसिरहने र सल्लाह बमोजिम गर्ने हो भने यस्ता साइडइफेक्ट हुन लागे वा भए तुरुन्तै थाहा पाइन्छ । त्यस अनुसारको औषधि फेरबदल गर्न पनि सकिन्छ ।

साइड इफेक्ट हुन्छ भन्दै औषधि नखाई बस्दा औषधिले गर्ने साइड इफेक्टभन्दा ब्लडप्रेसरले गम्भीर असर पार्न सक्छ ।

व्यस्त बिरामी

ब्लडप्रेसरले खराब गर्छ भन्ने थाहा छ, अरु मान्छेलाई नराम्रो गरेको पनि देखेको छ । तर, कामको प्रशस्तै तनावले ऊ आफ्नो स्वास्थ्यबारे सोच्न फुर्सदै पाउँदैन । बिहान-साँझ शारिरिक व्यायाम गर्न पनि समय छैन । अरु व्यस्तता त भइगयो, खाना खाने, घर फर्किने र सुत्ने ठेगान समेत छैन ।

खानामा खासै परहेज गर्न सकिएको छैन । सूर्ती र मदिरा पनि छोड्न सकेको होइन । डाक्टरकहाँ गएर जाँच गराउनुपर्छ भन्ने पनि भए पनि समयनै छैन ।  यस्ता बिरामी परिवारका सदस्यहरुको करबलले मात्र डाक्टरकहाँ आउँछन् । यस्तो स्थितिमा चेकजाँच गराउन पनि महाभारत नै पर्छ । फलोअप भिजिटमा त आउनै छोड्छन् । कुनै दिन छाती दुखेका जस्तो भए, सास फेर्न गाह्रो भए वा ढुकढुक भएमा वा चक्कर आए जस्तो भएमा दौडिँदै इमरजेन्सीमा आइपुग्छन् ।

स्वास्थ्यभन्दा ठूलो पैसा होइन, त्यसैले काममा जति नै व्यस्त भए पनि ६ महिनामा एकचोटि डाक्टरसँग भेट्ने समय निकाल्नुस् । आफैं रहनुभएन भने पैसाको के काम ?

अनुशासित बिरामी

ब्लडप्रेसरले प्यारालाइसिस गराएको, हृदयाघात, पक्षघात, दुवै मिर्गौला काम नलाग्ने भएर नियमित डाइलाइसिसमा दौडिनुपरेको, मिर्गौला फेर्नुपरेको, आँखामा समस्या भएर दृष्टि गुमेको साथै दैनिक जीवनमा ब्लडप्रेसरबाट झेल्नुपरेका समस्या परिवारभित्र वा अन्यत्र देखेका बिरामीलाई ब्लडप्रेसरको नकारात्मक असरबारे बुझाउन त्यति कसरत गर्नुपर्दैन ।

केही हप्ता औषधि नखाई अन्य उपाय अपनाएर हेर्ने हो कि भन्दा पनि हैन, सुरु गरौं भन्ने ज्ञानी बिरामी पनि हुन्छन् । वास्तवमा हुनुपर्ने पनि यस्तै हो । कुनै पनि डाक्टरले आवश्यक नदेखी ब्लडप्रेसरको औषधि सुरु गर्दैनन् । त्यसैले सम्पूर्ण जाँचपछि डाक्टरले सल्लाह दिँदा पनि औषधि सुरु नगर्नु बुद्धिमानी हुँदैन । साथै डाक्टरले भनेको समयमा भेट्ने सल्लाह मान्ने गरेमा भविष्यमा हुन सक्ने खतराबाट बच्न सकिन्छ ।

अटेरी बिरामी

जति भन्दा पनि सामान्य व्यायाम पनि नगर्ने, खानपान र मदिरामा नियन्त्रण नगर्ने, भनेको समयमा डाक्टरकहाँ नजाने, मन लागे औषधि खाने नत्र नखाने, चक्कर लाग्यो भनेर औषधि कम गर्ने वा बन्दै गर्ने जस्ता अटेरी बिरामीहरु पनि हुन्छन् ।

ब्लडप्रेसरको औषधि नियमित खानुपर्ने हुन्छ । नियमित औषधि पनि खांदै जाने साथै शारीरिक व्यायाम पनि गर्ने, मदिरा, सूर्ती सेवन त्याग्ने, खानपानमा विशेष ध्यान दिने गरेमा ब्लडप्रेसर नियन्त्रण हुन्छ । ब्लडप्रेसरलाई नियन्त्रणभित्र राख्नु नै यसको उपचार पनि हो ।

ब्लडप्रेसर कहिल्यै पनि एउटै विन्दुमा रहँदैन । माथि १४० र तल ९० भित्रको ब्लडप्रेसरलाई सामान्य मानिन्छ । तर, मानिसको स्वभाव, निद्रा, मानसिक तनाव, खानपान र अन्य शारीरिक समस्या आदिले ब्लडप्रेसर कहिलेकाहीँ बढ्न वा कम हुनसक्छ । यसो हुँदैमा एकचोटि कम वा बढी हुनासाथ औषधि आफैं थपघट गर्नुहुँदैन ।

यस्तो आइपरेमा र ठूलै समस्या तथा लक्षण नभएको अवस्थामा दुई-तीन दिन लगातार ब्लडप्रेसर नापेर हेर्नुपर्छ । बारम्बार नाप्दा पनि यस्तै अवस्था रहिरहे डाक्टरको सल्लाह अनुसार औषधिको मात्रा घटबढ गर्नुपर्छ, आफ्नै विचारले कदापि गर्नुहुँदैन ।

प्यानिक बिरामी

हाइ ब्लडप्रेसरका लक्षणहरु व्यक्ति अनुसार फरक-फरक हुन्छन् । माथिको ब्लडप्रेसर १५० हुँदा पनि कसैलाई टाउको दुख्ने चक्कर आउने हुन्छ भने कसैलाई २५० पुग्दा पनि केही नहुन सक्छ । हाइ ब्लडप्रेसर भएमा टाउको दुख्नुका साथै चक्कर आउने, छातीमा चसचस घोचेको अनुभव हुने, ढुकढुकी बढ्ने, चिटचिट पसिना आउने, छटपटी हुने, जिउ दुख्ने जस्ता लक्षण देखा पर्छन् ।

माथि भनिए जस्तै कहिलेकाहीँ विभिन्न कारणले ब्लडप्रेसर केही क्षणको लागि बढ्नसक्छ । यसरी बढेमा सकेसम्म डाक्टरको सल्लाह लिनु राम्रो हुन्छ । तर, तुरन्त सल्लाह लिने मौका नमिलेमा वा छाती निकै दुखेको र सास फेर्न अत्यन्तै गाह्रो भएको जस्तो अवस्था गम्भीर नभएमा केही क्षण आराम गरेर हेर्न सकिन्छ ।

शान्त र शीतल वातावरणमा केही क्षण निदाउने, ध्यान गर्ने, नुहाउने, पानी पिउने र आफूलाई शान्त राख्ने कोसिस गर्ने हो भने केही क्षणपछि ब्लडप्रेसर सामान्य अवस्थामा आउन सक्छ । तर, मन अलि कमजोर भएका बिरामीहरु अलिकति प्रेसर बढ्नासाथै पनि लौ मलाई हृदयाघात नै हुन लाग्यो भनेर तनावमा आएर अस्पताल दौडिन्छन् ।

यसरी हुने तनावले ब्लडप्रेसरलाई अझ बढाइदिन्छ । बढेको ब्लडप्रेसरले तनावलाई अझ बढाइदिन्छ । बिरामीमा तनाव र व्यग्रताको यो अवस्था अस्पतालको इमरजेन्सीमा आउँदासम्म कायम रहन्छ । तर, इमरजेन्सीमा आएर एकछिन आराम गरेपछि वा तनाव कम गर्ने औषधि दिएपछि उनीहरु केही छिनमै शान्त हुन्छन् र ब्लडप्रेसर सामान्य भइहाल्छ ।

अञ्जान बिरामी

कतिपय बिरामी आफ्नो रोगको प्रकृति र औषधिबारे केही थाहा नभएका अञ्जान खालका हुन्छन् ।

तीमध्ये केही आएर यस्तो भन्छन्, ‘डाक्टरसा’ब, पहिले पानको आकारको औषधि खान्थेँ, त्यो सकिएको त एक महिना भइसक्यो । अहिले यिनीहरु खाँदै छु । त्यो सेतो गोली पनि मुटुकै भन्थे, त्यो त १५ दिन खाएर छोडिदिएँ । फेरि खाएको छैन ।’

बिरामीलाई ब्लडप्रेसरको औषधि नियमित खानुपर्छ भन्ने कुरा डाक्टरले प्रष्ट नबुझाउँदा पनि यस्तो समस्या परेको पाइन्छ । त्यसका साथै धेरै नपढेका, वृद्ध उमेरका बिरामीहरु, बिर्सने समस्या भएका बिरामीहरुलाई नियमित औषधि खानुपर्छ भनेर बारम्बार सम्झाइरहनुपर्छ ।

यस्तो समस्या भएका बिरामीका लागि औषधि सकिनुअगावै किनेर लगिदिने गर्नुपर्छ । धेरै किसिमका औषधि खानुपर्ने बिरामीको लागि यो बिहान, यो साँझ, यो खानाअघि र यो पछि खाने भनेर छुट्टाछुट्टै रङको बट्टामा राखेर दिने गरे सम्भिmन अलि सजिलो हुन्छ ।

कतिपय अवस्थामा खानुपर्ने औषधि नखाएको, कुनै दुईपल्ट खाएको, बन्द गर्नुभनेको पनि बन्द नगरेर बिरामीहरु विभिन्न समस्या लिएर आएको पाइन्छ ।यस्ता बिरामीहरुलाई घर-परिवारका सदस्यले विशेष ध्यान दिनुपर्छ ।

(डा. श्रेष्ठ ग्राण्डी अन्तर्राष्ट्रिय अस्पतालका मुटुरोग विशेषज्ञ हुन् ।)

स्रोत : अनलाइन खबर

महिलालाई हट लाग्छन् यस्ता पुरुष, शारीरिक सम्बन्ध नै राख्न चाहन्छन् (अनौठो रिपोर्ट)

Couple-Romance

एजेन्सी । महिला र पुरुषबीच हुने यौन सम्बन्ध र आकर्षणलाई लिएर अहिलेसम्म धेरै प्रकारका अध्ययनहरु भइसकेका छन् । भर्खरै मात्रै एक अध्ययनले दाबी गरेको छ कि महिलालाई यौन सम्बन्ध राख्नका लागि सबैभन्दा बढी शरीरमा ठूला–ठूला टैटू बनाएका पुरुषहरु मन पर्छन् ।

टैटू बनाएका पुरुषसंग महिलाहरु तुरुन्तै आकर्षित हुन्छन् । विचार गर्नुपर्ने कुरा के छ भने अध्ययननमा सामेल पुरुष र महिला दुबैले यसलाई पुष्टि समेत गरेका छन् । अध्ययनमा करिब अढाई हजार पुरुष र महिलाले आफ्नो विचार राखेका थिए ।

तर, दोस्रो तर्फ स्वास्थ्यको दृष्टिकोणबाट हेर्ने हो भने शरीरमा टैटू बनाउनु राम्रो मानिँदैन । यसबाट छालामा संक्रमण हुने हुने गर्छ । यस्तै एउटै औजार प्रयोग गरेमा प्राणघातक रोग एचाइभी सर्ने खतरा पनि हुने चिकित्सकहरु बताउँछन् ।

यसका साथै यसमा प्रयोग हुने क्यान्सर हुने खतरा पनि बढी हुने गर्छ । अध्ययनमा पनि जुन पुरुषले शरीरमा आकर्षक टैटू बनाएको छ उसैलाई बढी यौनका लागि स्वीकार गर्ने गर्छन् ।

मुटुका लागि कुन तेल राम्रो ?

डा. प्रकाशराज रेग्मीoil-tori-tel-1-300x200

मलाई धेरै नै मुटुका रोगीहरुले एउटा साझा प्रश्न सोध्ने गर्छन् – ‘कुन खानेतेलले मुटुलाई फाइदा गर्छ ?’

धेरै मानिसहरु खानेतेल, कोलेस्टेरोल र अन्य चिल्लो खाद्य पदार्थहरुकाबारे भ्रममा परेका देखिन्छन् । आजभन्दा केही वर्ष अगाडिसम्म बजारमा मुख्यरुपमा तोरीको तेल मात्र पाइन्थ्यो । धेरैले तोरीकै तेलमा तरकारी पकाएर खाने गर्थे । शुद्ध चाहिदाँ र रोटी, पुरी पकाउदा गाई–भैंसीको घिउ प्रयोग हुन्थ्यो ।

बजारमा आज तोरीलगायत भटमास, सूर्यमुखी, मकै, बदाम, ओलिभ, नरिवल आदि धेरै प्रकारका खानेतेलहरु पाइन्छन्। बोल्नेको पीठो बिक्छ, नबोल्नेको चामल पनि बिक्दैन भनेझैं तेल उत्पादन गर्ने उद्योगहरुले नानाथरी आकर्षक विज्ञापनहरु गरेर आ–आफ्नो उत्पादन स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक छ, मुटुलाई स्वस्थ र बलियो राख्छ, हार्ट अट्याक हुनबाट बचाउंछ आदि सन्देशहरु जनमानसमा पु¥याउने प्रयास गरिराखेका देखिन्छन् ।

यसैको फलस्वरुप मुटुका रोगीहरु अन्योलमा परेका छन् । यति धेरै थरी तेलहरुमध्ये कुनचाहिले मुटुलाई फाइदा गर्ला ? हामी मुटुरोग विशेषज्ञहरु भन्ने गर्छौं –‘चिल्लो पदार्थले मुटुलाई हानि पु¥याउछ, किनकि यसमा कोलेस्टेरोल र ट्राइग्लाइ–सेराइड हुन्छ । यी तत्वहरु मुटुको रक्तनलीभित्र जम्न गई रक्तनलीलाई साँघुरो बनाइदिन्छन्, फलस्वरुप रक्त सञ्चारमा बाधा उत्पन्न भई हृदयघात हुनपुग्छ ।’

बडो अन्योलको स्थिति छ । एकातर्फ फलानो तेल ‘शतप्रतिशत कोलेस्टेरोल फ्री, मुटुलाई राख्छ स्वस्थ’ भन्दै टेलिभिजनको रङ्गीन पर्दामा सिनेमाको हिरो, हिरोइन तथा खेलकुद जगतका चर्चित खेलाडीहरु उफ्रने गर्छन् भने अर्कोतर्फ ‘तेल र चिल्लो नखा, मुटु बिग्रेला’ भनी डाक्टरहरुले सावधान गराउँछन् । आखिर बिरामीले कसको कुरा मान्ने ?

काठमाडौंमा मैले ७ वर्षको उमेरदेखि उपचार गर्दै आएका सापकोटा थरका मुटुरोगी छन् । उनी बाथ, मुटुको रोगबाट पीडित छन् । उनको मुटुको एउटा भल्भ बिग्रिएको छ । प्रत्येक ३–३ हप्तामा पेन्सिलिनको सुई लगाउने गरेका छन् । आज उनी १४ वर्षका भइसके ।

गत महिना उनी आफ्ना बाबुसँग जँचाउन आएका थिए । मसँग भेट्नासाथ उनले गजबको सिकायत गरे ‘हेर्नुस् न डाक्टर साहेब, बाबाआमाले मलाई खानै दिनुहुन्न, जे पनि नखा भन्नुहुन्छ । जेले पनि मुटु बिग्रन्छ रे, पुरीले पनि मुटु बिग्रन्छ रे ? मलाई घिउ–भात खान मन लाग्छ तर उहाँहरु घिउ सुँघ्न पनि पाउँदैनस् भन्नुहुन्छ ।

मैले उनका बाबुलाई तत्कालै सोधें – ‘बच्चालाई किन मासु, घिउ खान नदिएको ?’ उनले जवाफ दिए – ‘मासुमा कालेस्टेरोल हुन्छ । चिल्लो पदार्थले मुटु बिगार्छ । घिउले हार्ट अट्याक गराउँछ । मुटुरोगीले चिल्लो र कालेस्टेरोल भएको खाना खानुहुँदैन । यसै कारण मैले मुटुरोगी छोरालाई मुख बार्न लगाएको हुँ ।’

उनको जवाफ सुनेर म झसङ्ग भएँ । कत्रो ठूलो गल्ती भइराखेको रहेछ । बाथ मुटुको रोग भएको बालकले चिल्लो र मासु किन बार्नुप¥यो ? मजासँग खाए भइहाल्छ नि ? यो त हृदयघात सम्बन्धी कोरोनरी मुटुका रोगीहरु, उच्च रक्तचाप, मधुमेह आदि भएकाहरुले बार्नुपर्ने कुरा हो ।

मुटुको रोग भन्दैमा सबै एकैथरी कहाँ हुन्छ र ? यस प्रकार अज्ञानताको शिकार भएका धेरै नै मुटुरोगीहरु भेटिन्छन् । कसैले चाहिने बेलामा चिल्लो पदार्थ बारेका हुँदैनन् भने कसैले अनावश्यकरुपमा चिल्लो पदार्थको प्रयोग रोकेका हुन्छन् । विचरा किशोर आफ्नो बाबुको अज्ञानताका कारण घिउ र मासु खानबाट बञ्चित हुनपुगे ।

चिल्लो खाद्य पदार्थ भन्नेबित्तिकै घिउ र तेल बुझिन्छ । खाना पकाउन धेरैजसो वनस्पति तेलको प्रयोग गरिन्छ । तेल शतप्रतिशत चिल्लो पदार्थ हो । तेलको वैज्ञानिक नाम ‘ट्राइग्लिसेराइड’ हो । ट्राइग्लिसेराइडको मतलब हुन्छ – ट्राइ–३, ग्लिसेराइड–ग्लिसेरोल । अर्थात् ३ अणु फ्याटी एसिड र १ अणु ग्लिसेरोल भएको रासायनिक वस्तु हो ट्राइग्लिसेराइड ।

तेलमा पाइने फ्याटी एसिड ३ प्रकारका हुन्छन् –

१. स्याच्युरेटेड
२. मोनो–अनस्याच्युरेटेड
३. पोलि–अनस्याच्युरेटेड

यी तिनै फ्याटी एसिडरुका बनावट र मुटुमा पार्ने असरहरुबीच त्यति धेरै फरक छैन । बनावटको हिसाबले यिनीहरुमा हाइड्रोजनअणुको मात्रा घटिबढी हुन्छ भने असरको हिसाबले स्याचयुरेटेडले बढी नकारात्मक असर गर्छ । धेरै थोरै सबै प्रकारका फ्याटी एसिडले मुटुलाई हानि नै पु¥याउँछ ।

अनस्याच्युरेटेड फ्याटी एसिडको एउटा बडो राम्रो गुण छ । मनो र पोली अनस्याच्युरेटेड फ्याटी एसिडले रगतमा कोलेस्टेरोलको मात्रालाई घटाउन मद्दत पुयाउँछ । यसका साथै वनस्पति तेलमा भएको लिनोलेइक फैटी एसिडले पनि रगतमा कोलेस्टेरोलको मात्रालाई घटाउन मद्दत पु¥याउँछ । कुनै तेलमा यो बढी हुन्छ त कुनैमा घटी हुन्छ । यी लाभदायी तत्वहरुबाहेक तेलले रगतमा ट्राइग्लिसेराइड बढाउने, हृदयघातक कालेस्टेरोलको उत्पादन बढाउने आदि नकारात्मक असरहरु प्रशस्त पार्दछ । आमजनतालाई यो कुरा जानकारी नभएको हुनाले तेल उत्पादक उद्योगहरुले यसको फाइदा उठाउने गरेका छन् ।

एउटा साधारण उदाहरणः विदेशबाट आयात गरिएको धेरैले प्रयोग गर्ने सूर्यमुखी तेलको सिसीलाई हेरौं । त्यसमा बाहिर ठूलो अक्षरमा लेखिएको हुन्छ– शतप्रतिशत कोलेस्टेरोल फ्री । कुरा एकदम ठीक हो, किनकि कुनै पनि वनस्पति तेलमा कोलेस्टोरोल पाइँदैन । स्वास्थ्य खबरपत्रिकाले छापेको छ ।

कोलेस्टेरोल जन्तुबाट उत्पादन हुने चिल्लो पदार्थमा मात्र पाइन्छ । सूर्यमुखी तेलमा कालेस्ट्रेरोल हुँदैन । त्यसमा ९५ प्रशित फ्याटी एसिड हुन्छ, जसमध्ये ११ प्रतिशत स्याच्युरेटेड, ३४ प्रतिशत मोनो अनस्याच्यरेटेड र ५० प्रतिशत पोली अनस्याच्यरेटेड रहेको हुन्छ । यो पक्षलाई पूर्णरुपले गोप्य राखेर ‘कालेस्ट्रेरोल फ्री’ भन्ने शब्दलाई जोडतोडका साथ प्रचार गरिएको हुन्छ । हाम्रो जे देख्यो, जे सुन्यो, त्यो पत्याउने वानी छ । फेसन भइसक्यो विदेशबाट आएको सूर्यमुखीको तेल खाने चलन सहरबजारमा ।

चिल्लो पदार्थ चाहे त्यो तेल होस् वा घिउ, शरीरका लागि आवश्यक पदार्थ हो । तेलमा कोलेस्टेरोल हुँदैन तर अनस्याच्युरेड फ्याट बढी हुन्छ भने घिउमा कालेस्टेरोल र स्याच्युरेटेड फ्याट बढी हुन्छ । कालेस्ट्रेरोलबाट शरीरमा केही हर्मोनहरु र पित्तरस बन्छ । साथै स्नायुहरुको कार्य सञ्चालनमा यसको आवश्यकता पर्छ । आवश्यक भन्दा बढी भएमा कोलेस्ट्रेरोल रक्तनलीहरुभित्र गएर जम्छ ।

शरीरका लागि शक्तिको प्रमुख स्रोत नै चिल्लो खाद्य पदार्थ हो । १ ग्राम चिल्लो पदार्थबाट ९ क्यालोरी शक्ति प्राप्त हुन्छ । प्रोटिन र कार्बोहाइड्रेट को १ –१ ग्रामबाट जम्मा ४ क्यालोरी मात्र प्राप्त हुन्छ ।

 

जानिराख्नुस् दश मिनेटमा तौल घटाउने तरिका

मोटाएर चिन्तित हुनुहुन्छ ? चिन्ता नगर्नुस्  अव १० मिनेट मात्र समय लगाएर मोटो पनको समस्या समाधान गर्न सक्नु हुन्छ ।

obesity

हालै गरिएको एक शोधले नियमितरुपमा १० मिनेट सम्म जाडोमा बसेर काँप्दै क्यालोरी घटाउने हो भने मोटो पन ह्वात्तै घट्ने देखाएको छ ।

युनिभर्सिटी अफ सिड्नीका शोधकर्ताहरुले चिसो ठाउँमा अभ्यास गर्दा शरीरमा क्यालोरी बर्न धेरै हुने र ब्राउन फ्याट तयार हुने हुन्छ जसले मोटो पन घटाउन सहयोग गर्छ ।

losing weight

बैज्ञानिकहरुका अनुसार फ्याट २ प्रकारको हुन्छ ह्वाइट फ्याट र ब्राउन फ्याट  ह्वाइट फ्याट शरीरलाई उर्जा दिन्छ भने ब्राउन फ्याट क्यालोरी बर्न गर्न सहायक हुन्छ ।

शरीरमा प्रतिदिन ५० ग्राम मात्र ब्राउन फ्याट पैदा गर्न सक्यो भने त्यसले ३०० क्यालोरी कम गर्छ ।

र १५ डिग्री सेल्सियस भन्दा चिसो ठाउँमा १० मिनेट शारीरक अभ्यास गर्दा मोटो पन घटाउन प्रयाप्त हुने ब्राउन फ्याट पैदा गर्न सकिन्छ ।

यस्ता लक्षण देखिएमा थाइराइड जाँच गर्नुपर्छ

1318392889images-jpeg

थाइराइड भनेको एउटा ग्रन्थी हो । यो घाँटीको अघिल्लो भागमा रुद्रघण्टीको तल रहेको हुन्छ । यो ग्रन्थीले थाइरोक्सिन (टी–३) र ट्राइआयोडो थाइरोनीन (टी–४) हर्मोन उत्पादन गर्छ । थाइराइडको खास काम भनेको शरीरको गति नियन्त्रण (मेटाबोलिजम) गर्ने हो । थाइराइड ग्रन्थीको काममा गडबडी भएमा यसले अनावश्यक हर्मोन बढी र आवश्यक हर्मोन कम मात्रामा उत्पादन गर्छ । हर्मोन बढी उत्पादन हुनुलाई हाइपर थाइरोइडिज्म् भनिन्छ भने कम हर्मोन उत्पादन गर्ने कामलाई हाइपो थाइरोडिज्म् भनिन्छ ।

मधुमेह भएका बिरामीले वर्षको एकपटक थाइराइडको पनि परीक्षण गर्नुपर्छ । कहिले काहिं हाइपर थाइराइडिज्म्मा मधुमेह रोग पनि देखिन सक्छ । यसमा थाइराइड निको हुनासाथ मधुमेह पनि आफै निको भएर जान्छ ।

लक्षण

धेरै मोटाउने वा दुब्लाउने भएमा
धेरै जाडो वा गर्मि महशुस भएमा
मुटुको धड्कन छिटो छिटो भएमा
घाटी सुन्निएमा
कब्जियत हुने वा धेरै दिशा लाग्ने भएमा
महिनावारी गडबड भएमा
काम गर्न गाह्रो वा अल्छी लाग्ने भएमा
कपाल धेरै झरेमा
छाला सुख्खा हुने र नङ भाचिने भएमा
आँखा हेर्न असजिलो भएमा

शरीरको तापक्रम बढ्ने

भोक बढी लाग्ने तर दुब्लाउने
मन आत्तिने
मानसिक तनाव बढी हुने

गर्भ रोक्न पुरुषको लागि सुरक्षित अनि प्रभावकारी इन्जेक्सन तयार

१३ कात्तिक, एजेन्सी।
अमेरिकी वैज्ञानिकले पुरुषको लागि सुरक्षित अनि प्रभावकारी इन्जेक्सन तयार गरेका छन् जसले शुक्राणुलाई निष्क्रिय गर्छ।injections-22656710

वैज्ञानिकका अनुसार यो इन्जेक्सनलाई करिब २७० पुरुषमा परीक्षण गरिएको छ। इन्जेक्सन ९६ प्रतिशत प्रभावकारी पाइएको छ।

इन्जेक्सन लगाएपछि जो मानिसमा साइड इफेक्ट देखियो सो निकै न्युन संङ्ख्यामा देखियो। इन्जेक्सन पश्चात कसैमा दुखाइ त कसैको मुड बिग्रिएको मात्र बताइन्छ।

वैज्ञानिकहरु करिब २० वर्ष देखि पुरुषको लागि एक प्रभावकारी हर्मोन गर्भनिरोधक तयार गर्नको लागि अनुसन्धान गर्दै थिए।

अनुसन्धानको क्रममा शुक्राणु बन्न रोक्ने तरिकाको खोजी गरिदैँ थियो। साथै सो तरिकाले कुनै अप्रत्यक्ष असर नगरोस् भनी अनुसन्धान गरिएको थियो।

पुरुषमा शुक्राणु निरन्तर बनिरहेको हुन्छ। पुरुषमा शुक्राणु करिब १.५ करोड प्रति मिलीलिटर हुन्छ। यदि यसलाई १० लाख प्रति मिलीलिटरमा झार्न चाहने हो भने उच्च स्तरको हर्मोनको आवश्यकता पर्छ।

यो अध्ययन क्लिनिकल एन्डोक्रिनोलोजी एन्ड मेटाबबोलिज्म नामको पत्रिकामा प्रकाशित भएको छ।

यो अध्ययन १८ देखि ४५ वर्षका यस्ता पुरुषमा गरिएको थियो जसको कमसेकम एक वर्ष सम्म महिलासाथीसंग सम्बन्ध रह्यो। अध्ययनको लागि ती महिलाहरुलाई पनि सहमतिमा लिइएको थियो।

अध्ययनको सुरुवातमा पुरुषको शुक्राणुको सङ्ख्या जाँचियो, जसले थाहा पाइयोस् कि ती सामान्य सङ्ख्यामा छन्।

अनि आठ हप्ताको अन्तरालमा हर्मोनको दुई इन्जेक्सन दिइयो। अनि हरेक छ महिना परीक्षण गरिदैँ हेरियो, तबसम्म शुक्राणुको सङ्ख्या १० लाख भन्दा तल आइपुग्यो।

मोटाएर चिन्तित हुनुहुन्छ ? त्यसो भए तौल घटाउन अब यस्तो किसिमले प्रयोग गर्नुहोस लसुन

img_4987

how-to-grow-garlic-20150416144753-q75dx800y-u1r1g0c img_4988

img_4990